|
|
|
|
|
© Wojciech Pieńkowski (żadna część tego artykułu nie może być wykorzystywana bez zgody autora tekstu) Zakładanie ewidencji i ocena stanu technicznego dróg
1. Wstęp Zmianom na mapie administracyjnej kraju, spowodowanym wprowadzoną z dniem 1 stycznia 1999 roku reformą towarzyszyły także zmiany w organizacji drogownictwa. W wyniku podjętych decyzji w strukturze administracji dróg publicznych pojawił się nowy szczebel zarządzania - powiatowe zarządy dróg. Jednostki te objęły zasięgiem swojego działania znaczną część sieci dróg publicznych w Polsce. Równocześnie nadszedł czas na zmiany w przepisach wykonawczych dotyczących dróg i ulic. Jednym z podstawowych aktów prawnych, jakie pojawiły się w ostatnim czasie, jest rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie numeracji i ewidencji dróg oraz obiektów mostowych, obowiązujące od 10 maja 2000 r. (Dz.U.Nr 32, poz.393) i bezpośrednio z nim związane rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie trybu rozporządzania informacji, gromadzenia i udostępniania danych o sieci dróg publicznych (Dz.U.Nr 17, poz.225). Rozporządzenia te są dokumentami, które zlikwidowały “lukę” istniejącą w grupie aktów wykonawczych do znowelizowanej ustawy o drogach publicznych. Brak tych dokumentów był dla wszystkich zarządców dróg odczuwalny od samego początku wdrażania reformy administracyjnej. W ostatnich latach w Polsce burzliwy wzrost motoryzacji i towarzyszące temu nasilenie ruchu drogowego sprawiły, że znacznie zwiększyły się obciążenia nawierzchni drogowych. Fakt ten wymaga nowego spojrzenia na projektowanie, budowę i utrzymanie dróg. W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera utrzymanie istniejącej sieci drogowej, które ma na celu zarówno zapewnienie komfortu i bezpieczeństwa jazdy, jak i zapobieżenie wcześniejszemu obniżeniu wartości (degradacji) drogi. Chcąc drogę utrzymać w odpowiednim stanie technicznym, należy dokonać jej oceny, czyli postawić diagnozę, by na tej podstawie określić sposoby naprawy. Dokładne informacje o stanie technicznym nawierzchni pozwalają służbom zarządzającym siecią drogową działać sprawnie i skutecznie, a także prowadzić racjonalną politykę utrzymania drogi.
2. Nowa ewidencja dróg i zarządzanie siecią drogową po reformie administracyjnej drogownictwa. W p. 2 i 3 przedstawiono wybrane zagadnienia z książki pt. “ Ewidencja dróg. Zakładanie i prowadzenie według nowych przepisów. ” Zakładanie ewidencji dróg według nowych przepisów (§18, ust.3 rozporządzenia w sprawie numeracji i ewidencji dróg oraz obiektów mostowych) będzie dotyczyło praktycznie każdego zarządcy dróg publicznych.W zakresie prac dotyczących dróg mamy do czynienia z dwiema grupami danych. Są to dane opisujące:
W tej części materiału omówiono sprawy związanych z gromadzeniem, ewentualnym przetwarzaniem i późniejszym wykorzystywaniem informacji zaliczonych do pierwszej z wymienionych grup. Problematyka gromadzenia danych o stanie nawierzchni omówiona zostanie w następnej kolejności.
3. Gromadzenie danych o parametrach technicznych drogi według zasad określonych w nowych przepisach o zakładaniu i prowadzeniu ewidencji dróg. Praktyka wykazuje, że wielu spośród zarządzających drogami (szczególnie dotyczy to najniższych szczebli samorządowej administracji drogowej) ma sporo problemów ze spełnieniem wymagań sformułowanych w wymienionych we wstępie rozporządzeniach. Po pierwsze , często wynika to z braku pomysłu na zorganizowanie i przeprowadzenie prac, które pozwoliłyby na wywiązanie się z nałożonych na nich obowiązków.Po drugie , chciałoby się, aby rezultatem olbrzymiego wysiłku, jaki będzie musiał być włożony w założenie nowej ewidencji dróg oraz poniesionych w związku z tym kosztów, nie było tylko spełnienie wymogu formalnego zapisanego w rozporządzeniach i stworzenie dokumentów końcowych, wymaganych wspomnianymi przepisami. Ale przede wszystkim, żeby dzięki tym działaniom i zgromadzonej w ich efekcie wiedzy, możliwe było praktyczne ich wykorzystanie do zarządzania własną siecią dróg.W niniejszej części materiału przedstawione zostały propozycje praktycznych działań, ułatwiających osiągnięcie tak sformułowanego celu.
3.1. Wybrane elementy nowej ewidencji dróg W nowej ewidencji, w części dotyczącej dróg, dane wprowadzane są przede wszystkim do książki drogi, która jest jednym z jej podstawowych dokumentów. Zbierający dane musi, działając w nawiązaniu do kilometraża danej drogi, zgromadzić między innymi takie informacje jak :
Niezależnie od wpisu do książki drogi informacje te w ramach prawidłowo prowadzonej ewidencji scalane są lub grupowane:
Jak więc widać zakres prac dotyczących gromadzenia i porządkowania danych o parametrach technicznych samej drogi jest bardzo szeroki i wymaga w związku z tym odpowiedniego ich zorganizowania. Tym bardziej, jeżeli chciałoby się wykorzystać uzyskane w ten sposób rezultaty do zainicjowania procesu tworzenia, a następnie do dalszej rozbudowy optymalnego dla własnych warunków systemu utrzymania i zarządzania administrowaną siecią dróg.
3.2. Kilka uwag o zakładaniu “nowej” ewidencji dróg Niewątpliwym utrudnieniem, w odróżnieniu o dotychczasowego sposobu zapisywania w ewidencji (metryce) danych technicznych drogi i elementów występujących w jej korytarzu, jest konieczność lokalizowania poszczególnych tych elementów i zdarzeń w nawiązaniu do kilometrażu drogi. Ten sposób zapisu, w porównaniu z dotychczasowymi zasadami (scalanie informacji w odniesieniu do całego ciągu danej drogi), daje nieporównywalne większe możliwości zapamiętywania i późniejszego wykorzystywania i weryfikowania ich lokalizacji. Jednak zasady określone w nowych rozporządzeniach są nie do końca konsekwentne i precyzyjne. Przyjmując, że intencją autorów było umożliwienie zarządcom wprowadzania do ewidencji jednoznacznie zlokalizowanych i zdefiniowanych danych o poszczególnych elementach, występujących w korytarzu drogi, należy stwierdzić, że wymienione przepisy takiej możliwości nie przewidują. Na przykład opisując w nowej ewidencji usytuowanie chodników, zlokalizowanych w korytarzu danej drogi, możemy jedynie mówić o ich łącznej szerokości i o tym czy są one usytuowane po prawej czy po lewej stronie jezdni. Być może z punktu widzenia procesu scalania (bilansowania) poszczególnych elementów dla potrzeb zestawień zbiorczych i formularzy do przekazania ta “niedokładność” w ich zlokalizowaniu, nie ma praktycznego znaczenia, ale z punktu widzenia samego zarządcy z pewnością tak. Skoro robi się już tak wiele to należałoby pokusić się o jeszcze jeden krok i na przykład stworzyć warunki dla uściślenia lokalizacji wspomnianych chodników, podając ich domiar poprzeczny, na przykład do osi drogi.Propozycje praktycznego rozwiązywania tego problemu i szeregu innych, które pojawiły się dopiero w trakcie prac polegających na praktycznym wdrażaniu wymogów określonych w nowych rozporządzeniach, opisano między innymi w wydanej ostatnio przez firmę TRANSCOMP Sp. z o.o. książce o zakładaniu ewidencji według nowych przepisów. Książka ta może być potraktowana jako swego rodzaju poradnik zaadresowany do tych zarządców dróg, którzy dotąd nie mieli okazji zetknąć się z procesem zakładania ewidencji dróg według nowych przepisów. Nie mniej istotną sprawą w procesie gromadzenia danych technicznych dla poszczególnych dróg jest kwestia dowiązania się z nimi do istniejącego lub stworzenia własnego systemu referencyjnego i zbudowania na jego bazie tzw. modelu sieci. Rys.1 Mapa stanu dla kolein
System referencyjny jest niczym innym tylko zbiorem jednolitych zasad pozwalających na uporządkowane opisanie usytuowania i sposobu wzajemnych powiązań poszczególnych elementów zarządzanej sieci dróg (punktów węzłowych i odcinków międzywęzłowych). Stworzony na podstawie tak sformułowanych warunków wyjściowych model sieci może być wzbogacany o dodatkowe elementy właśnie pochodzące z ewidencji. Przykład takiego rozwiązania przedstawiono na rys.1-2. Zaprezentowano na nim fragment modelu sieci uzupełniony informacją o liczbie pasów ruchu i stanie nawierzchni jezdni. Są to właśnie przykłady na to, że informacje w ewidencji dróg nie muszą być gromadzone jedynie po to, aby na ich podstawie tworzyć materiały i zestawienia przekazywane na zewnątrz, ale przede wszystkim po to aby z tej wiedzy mógł na bieżąco korzystać dany zarządca dróg. Na przykład formułując plany remontów, czy też przystępując do szacowania aktualnej wartości administrowanej przez niego sieci dróg.
Rys. 2 Mapa stanu dla oceny ogólnej
3.3. Możliwości szerszego wykorzystywania danych technicznych zapisanych w ewidencji dróg Oprócz szeregu oczywistych praktycznych zastosowań, których wybrane przykłady podano powyżej, należałoby zwrócić uwagę na inne, może mniej bezpośrednio wynikające z ewidencji, ale jednak praktykowane możliwości wykorzystania danych w niej zawartych w procesach zarządzania siecią drogową. Jednym z takich przykładów jest wykorzystywanie danych zgromadzonych w ewidencji na przykład do przygotowywania materiałów przetargowych na prace remontowe. W trakcie gromadzenia danych o parametrach technicznych drogi, jedną z grup danych są informacje na temat konstrukcji nawierzchni. Informacje te wprowadzane są do ewidencji w dowiązaniu do pikietaża i gdyby były one na przykład rozszerzone o wzmiankowane wcześnie domiary, to dzięki temu uzyskiwałoby się bardzo konkretny i przez to użyteczny materiał (tzw. bazę konstrukcji). Innym sposobem wykorzystywania danych o parametrach technicznych (np. geometria przekroju drogi) jest łączenia ich z informacjami o stanie (parametrach eksploatacyjnym) nawierzchni, co w konsekwencji prowadzi do stworzenia dogodnych warunków dla podejmowania decyzji o doborze takich czy innych technologii napraw lub utrzymania poszczególnych fragmentów dróg. Wizualizację przykładu takiego zestawienia (tzw. profil stanu) przedstawiono na rys.3. Rys.3 Profil stanu - opracowanie TRANSCOMP Sp. z o.o.
Przytoczone przykłady wskazują na to, że zakładanie ewidencji według nowych przepisów pozwala na praktyczne jej wykorzystywanie w procesach zarządzania daną siecią dróg. Jeżeli wiedza ta będzie uzupełniona informacjami pochodzącymi z innych dokumentów ewidencji, takich jak:
to nic nie powinno stać na przeszkodzie, aby zacząć stopniowo zainicjować proces systemowego zarządzania daną siecią dróg. Dzięki temu, że działalność danego zarządcy będzie w dużo większym stopniu zobiektywizowana, to podejmowanie przez niego decyzji będzie dużo bardziej świadome i optymalne. Niebagatelną rolę w tym wszystkim będzie również miała gwarantowana przez odpowiednie oprogramowanie możliwość wizualizowania zasobów danych zgromadzonych w bazach danych ewidencji dróg.
Bibliografia
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Data ostatniej
aktualizacji:
14 października 2006 Optymalizowane dla rozdzielczości 800x600, IE 4+
Webmaster
road.pl
|
