|
|
|
|
|
(
Dr inż. Anna ŻAK, (Katedra Komunikacji Lądowej Politechniki Śląskiej annazak@polsl.gliwice.pl) Mgr inż. Jan GREGOROWICZ, INKOM Katowice Mgr inż. Piotr TRYBUŚ, INKOM Katowice INKOM (inkom@inkom.bptnet.pl, www.inkom.bptnet.pl )
WYKORZYSTANIE PROGRAMU GIS W ZARZĄDZANIU DROGAMI.
1. GIS - komputerowy system wspomagania tworzenia, przechowywania i analizowania baz danych o charakterze przestrzennym [1], [2].
System GIS (Geographical Information Systems) to oprogramowanie służące do obsługi map cyfrowych , która polega na wspomaganiu tworzenia map, ich przechowywaniu oraz analizie danych znajdujących się na mapie. Nowa dyscyplina jaką staje się analiza danych przestrzen-nych za pomocą GIS, otwiera szereg możliwości także w dziedzinie drogownictwa. Większość danych zbieranych we współczesnym świecie ma odniesienie geograficzne, a wiec istnieje po-trzeba ich przetwarzania w systemach GIS.
Głównym cechą systemów GIS jest nawiązanie połączenia między obiektem (jego wygląd jest graficznie przedstawiony na mapie) a jego atrybutami, które są przechowywane w bazie danych, natomiast głównym zadaniem wykonywanie międzybazowych analiz przestrzennych.
Są trzy podstawowe typy obiektów graficznych występujących w systemie GIS: punkty, linie i powierzchnie. Każdy obiekt na mapie poza współrzędnymi i parametrami określającymi wygląd posiada indywidualny zestaw informacji opisowych przechowywanych w bazie danych. System GIS pozwala opisać obiekt dowolną liczbą informacji rożnego typu np.: danymi liczbowymi, tekstowymi, graficznymi, dźwiękowymi. Informacja związana z pojedynczym obiektem jest przechowywana w rekordach bazy danych.
Bazy danych są rozwiniętą grupą oprogramowania, ich zadanie sprowadza się do przechowywania i wyszukiwania informacji o atrybutach danych przestrzennych. Dane o atrybutach w programach GIS są wprowadzane z klawiatury lub importowane z istniejących baz danych. Są one przechowywane w tabelach, gdzie każdy wiersz reprezentuje obiekt, a kolumna atrybuty. Dane dotyczące różnego typu obiektów (warstw tematycznych) są przechowywane w oddzielnych tabelach.
Zalety komputerowej bazy danych to między innymi: - łatwość uzupełniania i weryfikacji danych, - łatwość odszukania potrzebnej informacji, - konieczność uporządkowania danych według formatu wymaganego przez bazę danych, - wybrane fragmenty zbioru danych mogą być przeniesione do innych programów, - możliwość ochrony zasobów bazy przez ograniczenie dostępu użytkownika do danych, - zapis magnetyczny ogranicza fizyczny rozmiar bazy danych.
Analiza jest procesem poszukiwania informacji ukrytej w zbiorze danych. Może się sprowadzać do wizualnej oceny rozkładu danych przestrzennych, zobrazowanych w postaci mapy, jest także wspomagana przetwarzaniem danych w systemie GIS. Analiza danych dostarcza podstaw do formułowania nowych hipotez, pomaga planować eksperymenty i programy badawcze.
Popularność systemów GIS wiąże się z coraz łatwiejszym dostępem do istniejących zbiorów map cyfrowych, zapisanych w sposób umożliwiający ich wykorzystanie i redagowanie zgodnie z wymaganiami użytkownika. Zapis cyfrowy umożliwia szybkie wykonanie wielu wariantów analizy, bez ponoszenia nadmiernych kosztów.
Dzięki systemom typu GIS możliwe są przede wszystkim: - automatyzacja przetwarzania danych geograficzno-informacyjno-statystycznych, - przyspieszenie procesów decyzyjnych, - szybki dostęp do informacji każdego typu, - wizualizacja informacji, - aktualizacja danych.
Cechą szczególną systemów GIS jest zdolność przetwarzania różnorodnych typów danych np. wektorowych, rastrowych i atrybutowych zawartych w bazach danych.
2. Zastosowanie GIS w zarządzaniu pasem drogowym oraz związaną z nim organizacją ruchu.
Upowszechnienie się systemów GIS wraz ze wzrostem znajomości ich możliwości w środowisku drogowców praktyków zaowocowało powstaniem specjalizowanych aplikacji pozwalających na tworzenie rozbudowanych baz danych, wspomagających zarządzanie pasem drogowym. Funkcje te realizowane są aplikacjami ZNAKI (oznakowanie pionowe i poziome) oraz PAS DROGOWY (paszportyzacja pasa drogowego), które pozwalają na gromadzenie, analizowanie oraz zarządzanie pasem drogowym w następujących aspektach: - oznakowanie pionowe, - oznakowanie poziome, - infrastruktura techniczna pasa drogowego, - nawierzchnia (stan i rodzaj), - zieleń w pasie drogowym (stan i rodzaj).
Powyższe aplikacje zostały napisane zgodnie z instrukcją [3], [4] i pozwalają na zautomatyzowanie tworzenia nowych baz danych, jak również w znakomity sposób ułatwiają ich bieżącą aktualizację.
Rys.1. Wizualizacja bazy danych o oznakowaniu pionowym.
Pozwalają one na zapisanie w bazie następujących elementów:
Rys.2. Wizualizacja bazy danych o oznakowaniu poziomym.
Zaletą systemów GIS jest możliwość jednoczesnej wizualizacji wielu warstw tematycznych.
Rys. 3. Wizualizacja bazy danych o oznakowaniu pionowym i poziomym.
Rys.4. Wizualizacja bazy danych z paszportyzacji pasa drogowego.
Wymienione elementy bazy mają w warstwie graficznej w pełni zgeometryzowane odpowiedniki dla których można określić parametry takie jak: - położenie, - powierzchnia, - długość.
Pozwala to na dokonywanie analiz powierzchniowych przy założonych filtrach - określonych przez parametry opisujące poszczególne cechy elementów bazy danych.
Powyższe bazy zostały w różnym zakresie zrealizowane na obszarze miast: Sosnowca, Wodzi-sławia Śl., Opola, Bielska-Białej, Mikołowa i są wdrażanie w MZD-emach i Wydziałach Go-spodarki Komunalnej Urzędów Miejskich przez PPU "INKOM" S.C. oraz BSiPK Sp. z o.o. z Katowic.
3. Podsumowanie.
Komputerowe systemy informacji przestrzennej znajdują coraz szersze zastosowanie w różnych dziedzinach drogownictwa takich jak na przykład: analizy komunikacyjne, prognozy ruchowe, projektowanie koncepcyjne, pomiary ruchu drogowego itp. Są bardzo przydatnymi narzędziami w zarządzaniu drogami, ruchem, infrastrukturą techniczną dając możliwość podejmowania traf-nych decyzji, opartych o aktualne dane. Dalsze obszary zastosowań GIS zostaną omówione w kolejnych publikacjach.
Literatura: [1] Myrda G. GIS czyli mapa w komputerze. HELION 1997 r. [2] Magnuszewski A. GIS w geografii fizycznej. PWN 1999 r. [3] Instrukcja o znakach drogowych pionowych. Dz. U nr 16, poz. 120 z 09.03.1994 r. [4] Instrukcja o znakach drogowych poziomych. Dz. U nr 8, poz. 61 z 01.03.1991 r.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Data ostatniej
aktualizacji:
14 października 2006 Optymalizowane dla rozdzielczości 800x600, IE 4+
Webmaster
road.pl
|
Publikacja
dostępna do pobrania w module 
