Wojciech PIEŃKOWSKI, TRANSCOMP Sp. z o.o.

Ewidencja dróg i ocena stanu nawierzchni jako elementy systemowego zarządzania drogami na przykładzie projektu pilotażowego w ZDP w Koninie. 

Wprowadzenie.

Bieżące utrzymanie istniejącej sieci drogowo-ulicznej ma zarówno na celu zapewnienie użytkownikowi drogi odpowiedniego komfortu i bezpieczeństwa jazdy, jak i zapobieżenie wcześniejszemu obniżeniu wartości (degradacji) drogi. Dokładne informacje o stanie nawierzchni pozwalają więc służbom zarządzającym siecią drogową na sprawne i skuteczne działanie, a także na prowadzenie racjonalnej polityki w zakresie utrzymania dróg.

Za utrzymanie całości dróg powiatowych na terenie powiatu konińskiego odpowiada Zarząd Dróg Powiatowych w Koninie. W administracji ZDP znajduje się blisko 624 km dróg powiatowych, z czego około 33 km zlokalizowane jest w granicach miast. Spośród całości sieci dróg powiatowych objętych opracowanym modelem sieci około 66 km stanowią drogi o nawierzchni nieutwardzonej.

Rysunek 1. Fragment mapy modelu sieci dróg powiatowych zarządzanych przez ZDP Konin.

W ramach projektu pilotażowego, realizowanego na zlecenie ZDP w Koninie, w powiązaniu z pracami polegającymi na budowie systemu referencyjnego (modelu sieci) dróg powiatowych (Rys. 1) oraz organizacji podstaw banku informacji drogowej tej kategorii, na części sieci dróg publicznych powiatu konińskiego przeprowadzono wieloparametryczną ocenę stanu nawierzchni. Wykorzystując specjalistyczny sprzęt pracami objęto około 200 km spośród całości sieci dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych na tym terenie.

Dodatkowo, w powiązaniu z opracowanym modelem sieci dla wybranego fragmentu drogi powiatowej nr 472, zgodnie z istniejącymi przepisami, założono ewidencję. Działania te między innymi miały na celu wykazanie istotnej roli jaką w procesie zarządzania siecią drogową odgrywa kompletna i prawidłowo prowadzona ewidencja. W uzupełnieniu tej części omawianego projektu pilotażowego, przeprowadzono wizualną ocenę stanu nawierzchni oraz w ramach prac związanych z oceną nośności jezdni na tym odcinku drogi, wykonano odwierty kontrolne.

Ewidencja dróg, jako kluczowy element wyjściowego zasobu danych zarządcy drogi.

Konieczność posiadania i prowadzenia ewidencji dróg przede wszystkim wynika bezpośrednio z ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14 z 1985 r. z późniejszymi zmianami, poz. 60, art. 20).

Rozszerzając pierwotnie przyjęty zakres prezentacji potencjalnych możliwości wykorzystywania opracowanego i wdrożonego systemu referencyjnego (modelu sieci) dróg administrowanych przez ZDP w Koninie, firma TRANSCOMP założyła ewidencję na wybranym fragmencie drogi powiatowej nr 472 (rejon miejscowości Golina) o długości 3,5 km. Przystępując do realizacji tego zadania przyjęto, że:

• ewidencja drogi ma być opracowana na podstawie przepisów opublikowanych w 2000 roku w tej sprawie /,

• podstawowe informacje i dane opisujące drogę mają być dowiązywane do zbudowanego modelu sieci (systemu referencyjnego) i mają pochodzić z materiału zgromadzonego w ramach omawianego projektu pilotażowego przez firmę Lehmann+Partner POLSKA w zakresie i standardach zgodnych z procedurami niemieckiego banku informacji drogowej (ASB),

• materiał wynikowy ma być zapisany w bazie danych ewidencji, powiązanej ze stworzonym bankiem informacji drogowej i ma być obsługiwany przez odpowiedni do tego celu program komputerowy.

Włączając się w proces realizacji tego zadania ZDP w Koninie udostępnił posiadane materiały wyjściowe. Były to między innymi odbitki z map sekcyjnych w skali 1:1000, pokrywające całość obszaru oraz dane z pomiaru ruchu. W trakcie prowadzonych prac wykorzystywano opracowany model sieci dróg powiatowych, którego podstawowe elementy zostały w międzyczasie w części zastabilizowane w terenie przez służby ZDP w Koninie (Rys. 2). Model ten zbudowano na bazie punktów węzłowych, usytuowanych w miejscach krzyżowania się osi dróg administrowanych przez ZDP oraz w miejscach ich przecięć z osiami dróg wyższej kategorii.

Rysunek 2. Słupek pikietażowy systemu referencyjnego (modelu sieci) dróg powiatowych zarządzanych przez ZDP Konin.

Dzięki podejściu, polegającemu na gromadzeniu danych dla potrzeb ewidencji dróg w oparciu o pikietaż lokalny, uzyskano nie tylko materiał, który pozwala zarządcy spełnić wymogi formalne, zapisane w przepisach (np. stworzenie dokumentów końcowych, wymaganych wspomnianymi rozporządzeniami). Przede wszystkim jednak stworzony zasób danych umożliwia praktyczne ich wykorzystanie w zarządzaniu siecią dróg (Rys. 3). Taki sposób podejścia przyjęto podczas prac związanych z zakładaniem ewidencji na przykładowym fragmencie drogi P472.

Rysunek 3. Mapa elementów (na podstawie danych z ewidencji drogi).

W ramach omawianego projektu pilotażowego, z uwagi na konieczność uzupełnienia zakresu danych pozyskanych przez firmę Lehmann+Partner POLSKA, wynikającą ze specyfiki polskich przepisów o ewidencji dróg, zastosowano metodę zbierania i kodowania danych opracowaną przez firmę TRANSCOMP. Pracami inwentaryzacyjnymi objęte zostały:

• wszystkie elementy zagospodarowania terenu zlokalizowane na powierzchni terenu w korytarzu ewidencjonowanej drogi, oddzielnie dla kolejnych odcinków międzyskrzyżowaniowych i oddzielnie dla poszczególnych skrzyżowań oraz

• spośród elementów uzbrojenia technicznego, wymagane każdorazowo, jako minimum wynikające z ustawy o drogach publicznych, dane o oświetleniu i odwodnieniu drogi.

Dla kodowania i dalszego przetwarzania zgromadzonych danych wykorzystany został program EWIDENCJA 2000, przeznaczony do zakładania i prowadzenia ewidencji dróg i obiektów mostowych, ściśle współpracujący w opracowanym wcześniej i już wdrożonym systemem referencyjnym (modelem sieci). Program ten oprócz możliwości zakładania i prowadzenia podstawowych dokumentów składowych ewidencji drogi (książka drogi, dziennik objazdu) automatycznie tworzy i umożliwia wydruk:

• kolejnych przekrojów charakterystycznych dla danej drogi, tworzonych na podstawie danych pochodzących z bazy danych ewidencji i zakodowanych w nawiązaniu do istniejącego modelu sieci oraz

• dokumentów wynikowych, wymaganych od zarządcy drogi na podstawie obowiązujących przepisów.

Wizualna ocena stanu nawierzchni, jako rozwiązanie uzupełniające dla potrzeb ewidencji dróg.

Niezależnie od prowadzenia prac związanych z gromadzeniem i kodowaniem danych technicznych dla potrzeb ewidencji dróg na tym samym fragmencie drogi powiatowej P472, korzystając z dogodnych warunków pogodowych podjęto prace związane z wizualną oceną stanu nawierzchni jezdni. Ustalono, że wizualna ocena stanu nawierzchni zostanie przeprowadzona na podstawie metody BIKB-IBDM, przyjmując za podstawowe kryterium - bezpieczeństwo i komfort jazdy użytkownika drogi.

Jest to metoda tania w zastosowaniu, prosta i zrozumiała oraz nie wymagająca stosowania specjalistycznego sprzętu i szczególnie zalecana do stosowania na terenie miast. Polega ona na nadawaniu oceny poszczególnym odcinkom przeglądowym. Tym samym umożliwia ona zarządcy drogi weryfikację wiedzy o aktualnym stanie nawierzchni, a z uwagi na istniejącą konieczność wiązania jej z systemem referencyjnym, możliwe staje się prezentowanie na tle modelu sieci ulic odcinków znajdujących się w określonym stanie, na przykład krytycznym lub co częstokroć jest istotniejsze – w stanie ostrzegawczym.

W uzupełnieniu przeprowadzonej oceny stanu, w celu uzyskania odpowiednich danych wyjściowych dla oceny nośności nawierzchni na omawianym fragmencie drogi powiatowej P472, pracownicy IBDiM wykonali odwierty kontrolne. Rezultaty tych prac również znalazły swoje miejsce w dokumentach drogi, jako załączniki do założonej książki drogi.

Wieloparametryczna ocena stanu nawierzchni, jako element systemowego zarządzania drogami.

Oceny stanu technicznego nawierzchni dokonuje się zazwyczaj w dwóch płaszczyznach: na poziomie sieci i na poziomie projektu. Wdrożenie ogólnego Systemu Zarządzania Nawierzchniami tzw. PMS pozwala między innymi na określenie wysokość nakładów finansowych niezbędnych do remontów, dostarczając przy tym zarządcy drogi rzeczowych argumentów technicznych. Jest to między innymi pomocne w zabieganiu o fundusze na prace remontowe nawierzchni. Zebrane dane szczegółowe pozwalają dokonać oceny stanu technicznego nawierzchni pod kątem przewidzianego remontu i wyboru technik odpowiednich do stwierdzonego zakresu zniszczenia nawierzchni. Prawidłowe postawienie diagnozy dotyczącej sieci lub odcinka ma zasadniczy wpływ na przyszłe losy badanej drogi.

Wykonując prace związane z oceną stanu nawierzchni, w ramach omawianego projektu pilotażowego, działając w ścisłym powiązaniu z opracowanym wcześniej modelem sieci, na wytypowanych odcinkach sieci dróg publicznych w granicach powiatu konińskiego, dokonano identyfikacji i oceny następujących parametrów eksploatacyjnych:

1. spękania i ubytki nawierzchni,

2. równość podłużna,

3. równość poprzeczna,

4. współczynnik tarcia,

5. nośność (na wybranych odcinkach dróg).

Identyfikacji wymienionych parametrów stanu dokonano wykorzystując specjalistyczny sprzęt pomiarowy - pojazd ARGUS (rys.4) firmy Schniering (parametry od a/ do c/ ) oraz urządzenie pomiarowe SRT (rys.5), skonstruowane w IBDiM w Warszawie (parametr d). Łącznie oceniono około 200 km skrajnego pasa ruchu, poruszając się w kierunku zgodnym z narastaniem założonego pikietaża lokalnego.

Rysunek 4. Pojazd pomiarowy ARGUS Sprinter - firma Schniering (Niemcy)

Rysunek 5. Zestaw pomiarowy SRT-3 (IBDiM)

Zakończenie.

W Polsce, co szczególnie widać po ostatnio przeprowadzonym podziale administracyjnym kraju, jest duże zapotrzebowanie na systemy zarządzania drogami. IBDiM oraz TRANSCOMP od kilku lat prowadzą prace związane z tworzeniem tego typu systemów. Dostępne, nowoczesne urządzenia pomiarowe umożliwiają szybkie i nieniszczące badania nawierzchni, bez konieczności wstrzymywania ruchu drogowego. Obiektywna ocena stanu technicznego nawierzchni jest z kolei podstawą do prawidłowego opracowania technologii naprawy, zapewniającego trwałość nawierzchni.

Realizowany w powiecie konińskim, wspólnie z partnerami niemieckimi projekt pilotażowy jest zaczątkiem tworzenia Systemu Zarządzania Nawierzchniami w tym regionie. Zbudowany system referencyjny (model sieci) dróg powiatowych i zgromadzone w dowiązaniu do niego wyniki pomiaru poszczególnych parametrów eksploatacyjnych stały się punktem wyjścia do efektywnego planowania dalszych działań związanych z utrzymaniem sieci dróg zarządzanych przez ZDP w Koninie.

 Data ostatniej aktualizacji: 14 października 2006
Witryna istnieje od stycznia 1999 r.

Optymalizowane dla rozdzielczości 800x600, IE 4+

Webmaster road.pl
Copyright 1999 - 2005  by Krzysztof Błażejowski
zasady korzystania z witryny www.road.pl