|
|
|
|
|
KRUSZYWA ŁAMANE W ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ POLSCE opracowanie Krzysztof Błażejowski . Kruszywo w nawierzchni asfaltowej Jednym z podstawowych składników nawierzchni asfaltowych jest kruszywo. Ponieważ każda mieszanka mineralno-asfaltowa zawiera około 95% kruszywa (wagowo), trudno byłoby pominąć jego rolę w mieszance. Właściwie dobrany tzw. szkielet mineralny ma bardzo duży wpływ na odporność warstwy asfaltowej na deformacje trwałe (koleiny). Dlatego też oprócz dokładnego określenia składów różnych mieszanek mineralnych (beton asfaltowy, SMA itd.), znormalizowano też wymagania dla samego kruszywa. Od kruszywa oczekuje się zatem dobrych cech klasowych i gatunkowych (wg PN-B-11112:1996). Im wyższa kategoria drogi, tym ostrzejsze wymagania dla klasy i gatunku stosowanych kruszyw. Od lat, właśnie ze względu na występujące zjawisko koleinowania nawierzchni asfaltowych, preferuje się do warstw asfaltowych kruszywa łamane. Ta tendencja jest wyraźnie widoczna w nowej normie PN-S-96025:2000 "Nawierzchnie asfaltowe. Wymagania." Lokalizacja złóż Wystarczy spojrzeć na geologiczną mapę Polski, aby łatwo się zorientować, że złoża skał przydatnych do produkcji kruszyw łamanych nie są rozmieszczone równomiernie. skał, przydatnych do produkcji kruszyw znajduje się w regionie Dolnego Śląska. Kamieniołomy znajdujące się w tym rejonie oddalone są od wschodniej części kraju o ponad 400 km co ma olbrzymi wpływ na dostępność dobrych kruszyw w tamtym rejonie. Przykładowo cena kruszywa bazaltowego z Dolnego Śląska przewiezionego do Białegostoku lub Lublina składa się w większej części z kosztów transportu, a w mniejszej z wartości samego materiału. Skały występujące w regionie Świętokrzyskim Znacznie bliżej wschodniej Polski znajdują się złoża występujące w regionie Świętokrzyskim. Występują tu skały, z których produkuje się kruszywo łamane dla drogownictwa:
Jakkolwiek nie są to skały dorównujące wszystkimi parametrami skałom magmowym z Dolnego Śląska, warto przyjrzeć się im bliżej.
Dolomity Są skałami twardszymi od wapieni, co przejawia się w cechach wytrzymałościowych (np. wytrzymałość na ściskanie) oraz parametrach istotnych z punktu widzenia nawierzchni asfaltowych - ścieralności i polerowalności. Wśród dolomitów dewońskich (starszych) występują skały, z których można wyprodukować grysy klasy I, gatunku I. Wg PN-S-96025:2000 dolomity (klasa I, gatunek I) w ilości do 50% (m/m) frakcji grysowej, jako jedyne ze skał osadowych mogą być stosowane do warstw ścieralnych nawierzchni dróg obciążonych ruchem KR3-KR6. Mimo dość dobrej adhezji asfaltów do dolomitów ostatnio opracowano środek adhezyjny specjalnie dla kruszyw dolomitowych. Wapienie Są bardziej miękkie od dolomitów, a także bardziej podatne na ścieranie. Niektóre odmiany wapieni podatne są na polerowanie pod ruchem. Z tego powodu nie stosuje się ich do nawierzchni dróg obciążonych ciężkim ruchem. Stosując kruszywo wapienne do warstw ścieralnych (dopuszczone dla KR1-KR3) należy pamiętać o wykonywaniu okresowych zabiegów przywracających właściwy współczynnik tarcia (np. powierzchniowego utrwalenia). Piaskowiec kwarcytowy Jest to skała twarda, a kruszywo z niej wyprodukowane charakteryzuje się niską ścieralnością. Ze względu na dużą zawartość krzemionki SiO2, do mieszanek mineralno-asfaltowych zawierających grysy piaskowca kwarcytowego należy stosować środki polepszające adhezję asfaltu do kruszywa. Inne źródła kruszyw łamanych dla środkowo-wschodniej Polski Alternatywnym źródłem dostaw kruszyw łamanych jest import z Białorusi i Ukrainy. Wbrew obiegowym opiniom i obawom części drogowców dotyczących jakości tego kruszywa, może być ona bardzo wysoka, szczególnie jeśli importer ma pod kontrolą cały proces produkcji kruszywa. Szczególnie godne polecenia są kruszywa dioryto-granitowe, spełniające wymagania klasy I, gatunku I dla kruszyw łamanych według polskiej normy. Warto podkreślić, że kruszywa te oprócz niskiej ścieralności i nasiąkliwości, charakteryzują się także bardzo dobrą adhezją z lepiszczem asfaltowym. Wpływa to znacząco na trwałość nawierzchni asfaltowych wykonanych z tym kruszywem. Dobrym pomysłem technologicznym jest wykorzystywanie mieszanek kruszyw o różnej twardości, tzn. takich, w których mieszane są dwa rodzaje kruszywa (z różnych skał, np. dioryto-granit + dolomit dewoński). Dzięki nierównomiernemu ścieraniu się powierzchni ziaren tych kruszyw współczynnik tarcia warstwy ścieralnej pozostaje przez długi czas na dobrym poziomie gwarantując większe bezpieczeństwo jazdy.
Zakończenie Wśród kruszyw łamanych produkowanych w regionie Świętokrzyskim lub importowanych, dostępnych dla odbiorców miejscowych i z regionów wschodniej Polski, znaleźć można kruszywa o różnych parametrach. Są wśród nich materiały nadające się tylko do dróg lokalnych, ale także takie kruszywa, które spełniają wymagania normowe dla dróg obciążonych ciężkim ruchem (np. dioryto-granit, dolomit dewoński, piaskowiec kwarcytowy). Kruszywa te wytwarzane są w atrakcyjnej odległości od odbiorców, co zdecydowanie zmniejsza koszty transportu, a zarazem koszt samej nawierzchni.
Bibliografia 1. Kozłowski S., "Surowce skalne Polski". Wydawnictwa Geologiczne. 1986 2. Błażejowski K., Styk S., "Technologia warstw bitumicznych. Poradnik". WKŁ 2000 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Data ostatniej
aktualizacji:
14 października 2006 Optymalizowane dla rozdzielczości 800x600, IE 4+
Webmaster
road.pl
|
