Metoda zbierania danych dla ewidencji dróg wg przepisów MTiGM z 2000 r.

współpracująca z programem

Wprowadzone w 2000 r. rozporządzenia MTiGM w sprawie zakładania i prowadzenia ewidencji dróg i mostów całkowicie zmieniły zarówno sposób jak i zakres prowadzonych ewidencji. Analiza tych dokumentów prowadzi do wniosku, że nowe przepisy to nie tylko nowe oprogramowanie komputerowe, które zarządcy dróg będą musieli wymienić, ale przede wszystkim ogromne zadanie, jakim jest zebranie danych.

Nowy sposób zapisu oraz zakres danych do ewidencji dróg sprawiają, że organizacja pracy przy jej zakładaniu staje się jednym z kluczowych czynników warunkujących pozytywne zakończenie tego procesu. 

Kilkuletnie doświadczenia BBPBK TRANSCOMP w zakładaniu ewidencji dróg pokazały, że w grę wchodzą dziesiątki lub setki tysięcy liczb i udowodniły, że nie jest możliwe zebranie tak dużej liczby danych w sposób dowolny i nieuporządkowany.

Dzieje się tak m.in. dlatego, że:

• każda osoba zbierająca dane w terenie może prowadzić notatki w różny sposób,

• znaczna część notatek zrozumiała jest tylko dla osoby, która je zapisała,

• z upływem czasu nie jest możliwe odtworzenie notatek,

• inne osoby mogą zbierać informacje w terenie, a inne będą je wprowadzały do komputerowej bazy danych,

• podczas wprowadzania tak dużych ilości liczb do komputera można oczekiwać błędów zapisu (przesunięte przecinki, zamiana cyfr itp.)

Pierwsza systematyka zapisu danych z terenu powstała w Transcompie w 1997 r. i od tego czasu była ciągle doskonalona. Obecny stan metody zbierania danych wynika z dostosowania koncepcji do wymagań nowych rozporządzeń MTiGM. Metoda umożliwia jednoczesne zbieranie danych w terenie przez nieograniczoną liczbę osób lub zespołów i szybki import danych do programu EWIDENCJA2000.

Należy podkreślić, że oprócz spełnienia wymagań Rozporządzeń MTiGM, Metoda razem z programem EWIDENCJA2000 oferuje znacznie szersze możliwości wykorzystania zgromadzonych danych (patrz p. 9: Zalety przyjętego systemu kodowania).

Proces tworzenia bazy danych ewidencji składa się z następujących kroków:

• utworzenie modelu sieci dróg,

• zebranie danych w terenie (lub w czasie prac kameralnych z mapy) z ich zapisem na wydrukowanych, specjalnych formularzach,

• komputerowe kodowanie danych z formularzy do plików xls (MS Excel),

• automatyczna weryfikacja wprowadzonych danych przez program komputerowy Importer,

• ewentualne wprowadzanie poprawek do plików xls,

• import danych z plików *.XLS bezpośrednio do bazy danych programu EWIDENCJA2000.

W dalszej części informacji przedstawiono skrócony opis podstawowych zasad Metody.

Każdy element w korytarzu drogi, który podlega ewidencji posiada nadany mu niepowtarzalny numer (kod). Zapis parametrów opisujących dany element nie wymaga operowania nazwami elementów (np. chodnik w krawężniku betonowym) lecz wyłącznie kodami (ten sam chodnik ma kod “15”). Tak więc, nie stosuje się trybu opisowego (tekstowego) lecz operuje się kodami.

Kodowanie wszystkich elementów podlegających inwentaryzacji opiera się na:

• określeniu rodzaju elementu i jego kodu na podstawie listy kodów,

• ustaleniu pikietaża lokalnego, opisującego usytuowanie elementu w dowiązaniu do przyjętego kierunku przebiegu drogi (lokalizacja “wzdłużna”),

• ustaleniu domiaru czyli lokalizacji elementu w przekroju poprzecznym drogi określonej w stosunku do przyjętej linii odniesienia (lokalizacja “poprzeczna”).

3. Model sieci

Cała sieć dróg zakodowana w bazie danych tworzy tzw. model sieci. Model sieci składa się z punktów węzłowych zakładanych zwykle na skrzyżowaniach dróg tej samej lub wyższej kategorii oraz w miejscach charakterystycznych np. granica obszaru zarządzania, obiekty inż. Każdy punkt węzłowy opisany jest niepowtarzalnym numerem (kodem).

Każdy odcinek międzywęzłowy posiada swój kierunek kodowania i opisywany jest przez numer węzła początkowego i końcowego. Kolejność punktów węzłowych na ciągu danej drogi wynika z przyjętego kierunku jej kodowania będącego jednocześnie kierunkiem narastania pikietaża lokalnego.

Pikietaż lokalny odcinka jest miarą odległości liczoną od początkowego punktu węzłowego w którym zaczyna się odcinek. Oznacza to, że w każdym punkcie węzłowym stanowiącym początek odcinka pikietaż lokalny ma wartość “0”.

Zazwyczaj droga składa się z kilku odcinków międzywęzłowych, dlatego też zakłada się, że “zera” pojawiają się na każdym kolejnym węźle początkowym odcinka (patrz rys. obok). Pikietaż lokalny narasta zgodnie z kierunkiem kodowania danej drogi.

Lokalizacja elementów przez pikietaż lokalny jest wygodniejsza i elastyczniejsza niż stosowanie kilometraża globalnego (jednej miary odległości wzdłuż całej drogi).

Przy pomocy pikietaża lokalnego lokalizujemy położenie zdarzenia wzdłuż osi drogi, natomiast do lokalizacji zdarzeń występujących prostopadle do osi wykorzystywany jest tzw. domiar (początkowy, końcowy). Za linię odniesienia dla każdego domiaru przyjmowana jest prawa krawędź głównego toru ruchu. Prawą krawędź określamy patrząc zgodnie z kierunkiem kodowania drogi czyli narastania pikietaża. Oprócz położenia poprzecznego elementów zapisywana jest także kolejność ich występowania w przekroju, liczona na prawo i na lewo od linii odniesienia.

Ponieważ system ewidencjonowania elementów w nowych rozporządzeniach nakazuje odmienny sposób zapisu danych ze skrzyżowań i z odcinków między skrzyżowaniami, kodowanie wszystkich elementów drogi odbywa się w specjalnych formularzach, oddzielnych dla skrzyżowań i dla odcinków między skrzyżowaniami. Podział na strefy przedstawia rysunek poniżej.

Wszystkie elementy korytarza drogi, które należy zebrać wg Metody TRANSCOMP, podzielono na grupy. Każda grupa danych kodowana jest oddzielnie w formularzu XLS.

• formularz OD – Dane wyjściowe odcinka

• formularz OD-1 – Przekrój charakterystyczny

• formularz OD-2 – Elementy liniowe i punktowe

• formularz OD-3 – Znaki pionowe, sygnalizatory

• formularz OD-4 – Oznakowanie poziome

• formularz OD-5 – Obiekty przydrożne

• formularz OD-6 – Obiekty obce

• formularz OD-7 – Geometria

• formularz SK – Dane wyjściowe skrzyżowania

• formularz SK-1 – Skrzyżowanie

• formularz SK-2 – Szkic skrzyżowania

Kodowanie elementów liniowych odbywa się na formularzu OD-2 “Elementy liniowe i punktowe” (rys. poniżej).

Poniżej przedstawiono przykładową mapkę występowania elementów liniowych na odcinku między skrzyżowaniami i sposób ich kodowania w formularzu OD-2. Przyjęty sposób zapisu położenia elementów pozwala zakodować nie tylko elementy prostopadłe czy równoległe do osi drogi, ale także elementy położone pod dowolnym kątem w stosunku do osi.

• Doświadczenia kilku lat inwentaryzacji w terenie skłaniają do stwierdzenia, że przedstawiony system zbierania danych jest skutecznym narzędziem umożliwiającym poprawne zebranie danych.

• Określona wymaganiami Rozporządzeń lista elementów podlegających inwentaryzacji liczy kilkadziesiąt pozycji, choć nie wszystkie są obligatoryjne dla każdego zarządcy. W zależności od potrzeb można zbierać informacje i kodować je tylko dla wybranych elementów z listy.

• Dzięki kodowaniu według opisanego systemu możliwe jest automatyczne rysowanie przez program EWIDENCJA2000 przekrojów charakterystycznych.

• Wprowadzenie dodatkowych rozwiązań w systemie inwentaryzacji (domiar, kolejność elementów itp.), pozwala na osiągnięcie niedostępnych innym sposobem danych o dokładnym położeniu elementów w korytarzu drogi. W konsekwencji, na podstawie istniejących danych można wygenerować poza programem EWIDENCJA2000 tzw. MAPĘ ELEMENTÓW. Przykład takiej mapy przedstawia rysunek poniżej. Należy dodać, że bez wprowadzenia dodatkowego opisu położenia elementów nie byłoby to możliwe – Rozporządzenia MTiGM nie przewidują takich możliwości.

• Mapa elementów wykorzystywana jest nie tylko do wizualizacji zagospodarowania korytarza drogi (do wykorzystywania przez zarządzającego drogą), ale także do kontroli prawidłowości kodowania przekrojów oraz do kontroli rezultatów prac zespołów zbierających dane.

Rysunek 1. Mapa elementów w korytarzach ulic otrzymana na podstawie danych z formularzy OD-1 “Przekrój charakterystyczny”

1. Pakiet Metoda TRANSCOMP udostępniana jest bezpłatnie użytkownikom programu EWIDENCJA2000.

2. W ramach pakietu Metoda TRANSCOMP użytkownik programu EWIDENCJA2000 otrzymuje:

• dokładny opis Metody w postaci pliku PDF (format Adobe Acrobat Reader),

• zestaw formularzy w postaci plików XLS (MS Excel),

• wersję instalacyjną Adobe Acrobat Reader.

3. Program Importer do weryfikacji poprawności danych zebranych Metodą TRANSCOMP i ich importu do programu EWIDENCJA2000 nie jest elementem pakietu. Weryfikacja danych, ich import i ostateczne sprawdzenie wykonywane jest na oddzielnie określonych zasadach.

4. Opis Metody można także wykorzystywać jako uzupełnienie “Instrukcji użytkownika programu EWIDENCJA2000”.

ul. Wawelska 78 / 17 (wejście od ul. Glogera)

e-mail: transcomp@atomnet.pl

 Data ostatniej aktualizacji: 14 października 2006
Witryna istnieje od stycznia 1999 r.

Optymalizowane dla rozdzielczości 800x600, IE 4+

Webmaster road.pl
Copyright 1999 - 2005  by Krzysztof Błażejowski
zasady korzystania z witryny www.road.pl