|
|
|
|
|
Mieczysław STOLARCZYK, Naczelnik Wydziału Gospodarki Komunalnej Gminy Warszawa Wawer Wojciech PIEŃKOWSKI, TRANSCOMP Sp. z o.o.
ZAŁOŻENIE NOWEJ EWIDENCJI DRÓG I OCENA STANU NAWIERZCHNI NA TERENIE GMINY WARSZAWA WAWER
Zamiast wstępu
W ostatnich latach z uwagi na intensywny rozwój motoryzacji szczególnego znaczenia zaczęło nabierać w związku z tym posiadanie aktualnych informacji i danych o zarządzanych drogach. Podstawowym dokumentem jaki powinien posiadać każdy zarządca dróg publicznych jest ewidencja dróg i obiektów mostowych. Konieczność posiadania takiej dokumentacji wynika bezpośrednio z ustawy o drogach publicznych. W przypadku administrowania drogami (ulicami) na danym terenie konieczne jest posiadanie dwóch podstawowych grup danych.
Są to dane opisujące:
Bieżące utrzymanie istniejącej sieci drogowo-ulicznej, ma zarówno na celu zapewnienie użytkownikowi drogi odpowiedniego komfortu i bezpieczeństwa jazdy, jak i zapobieżenie wcześniejszemu obniżeniu wartości (degradacji) drogi. Dokładne informacje o stanie technicznym nawierzchni pozwalają więc służbom zarządzającym siecią drogową na sprawne i skuteczne działanie, a także na prowadzenie racjonalnej polityki w zakresie utrzymania dróg.
Najtrudniejszy pierwszy krok
W strukturach organizacyjnych Gminy Warszawa Wawer za utrzymanie całości sieci ulic gminnych odpowiada Wydział Gospodarki Komunalnej. W 1999 roku po raz kolejny podjęto działania dzięki którym na jesieni doszło w końcu do ogłoszenia przetargu na założenie ewidencji ulic gminnych w części obejmującej TYLKO drogi utwardzone. W materiałach przetargowych podano między innymi, że :
Istniejące od samego początku ograniczenia finansowe w ramach budżetu sprawiły, że na wstępie zrezygnowano ze zlecania zakładania ewidencji dla ulic gminnych nie posiadających nawierzchni utwardzonej, zakładając że prace te będą przeprowadzone siłami własnymi Wydziału lub podjęte zostaną w ramach kolejnych budżetów gminy.
W wyniku przeprowadzonego postępowania przetargowego wyłoniono wykonawcę tego zadania. Realizację prac, na podstawie umowy zawartej w listopadzie 1999 roku, zlecono do Biura Badawczo-Projektowego Budownictwa Komunikacyjnego TRANSCOMP Spółka z o.o. z Warszawy. Termin zakończenia prac ustalono na grudzień 2000 roku. Ustalono również, że wizualna ocena stanu nawierzchni zostanie przeprowadzona na podstawie metody BIKB-IBDM, przyjmując za podstawowe kryterium - bezpieczeństwo i komfort jazdy użytkownika drogi. Jest to metoda tania w zastosowaniu, prosta, zrozumiała i nie wymagająca stosowania specjalistycznego sprzętu. Polega ona na nadawaniu oceny poszczególnym odcinkom przeglądowym i tym samym umożliwia zarządcy drogi weryfikację jego wiedzy o aktualnym stanie nawierzchni oraz na przykład wskazanie na tle modelu sieci ulic odcinków znajdujących się w określonym stanie, na przykład krytycznym lub co częstokroć jest istotniejsze – w stanie ostrzegawczym.
W początkowej fazie prac gmina udostępniła wykonawcy posiadane materiały wyjściowe. Były to odbitki z map sekcyjnych w skali 1:500 lub 1:1000, pokrywające znaczną część obszaru oraz w odniesieniu do niektórych fragmentów ulic, informacje na temat konstrukcji nawierzchni, niejednokrotnie zdobywane przy okazji prac remontowych i usuwania skutków różnych awarii, mających miejsce pod jezdnią.
Pierwsze rezultaty podjętych prac przekazano do Wydziału już po 12 tygodniach od chwili ich rozpoczęcia, czyli w połowie lutego 2000 roku. Były to:
Model sieci ulic Model sieci ulic gminnych na terenie Gminy Warszawa Wawer zbudowany został na bazie punktów węzłowych, usytuowanych w miejscach krzyżowania się osi ulic administrowanych przez gminę oraz w miejscach ich przecięć z osiami ulic wyższej kategorii. Numerację poszczególnych punktów węzłowych dowiązano do istniejącej numeracji map sekcyjnych w skali 1:500. Współrzędne tych punktów określono w lokalnie przyjętym układzie odniesienia. Punkty węzłowe łączono ze sobą, postępując zgodnie z kierunkiem narastania numeracji posesji. W ten sposób zakodowano kolejne odcinki międzywęzłowe. Łącznie uzyskano ponad 460 odcinków międzywęzłowych o długościach od 31 m do 980 m. Tym samym utworzono ciągi poszczególnych ulic. Było ich 153. Z uwagi na brak innych formalnych ustaleń (trwający do dziś) poszczególnym ulicom włączonym do modelu sieci nadano tymczasowe kody (numery).
Tablica 1. Zestawienie elementów charakteryzujących model sieci ulic gminnych objętych pracami [1].
Posiadanie takiego modelu sieci z punktu widzenia prowadzenia samej dokumentacji ulicy (metryki, rejestru robót) zgodnie z obowiązującymi wtedy przepisami nie było absolutnie niezbędne. Pozwoliło jednak na prowadzenie dalszych prac związanych z ewidencja w sposób jednoznaczny i usystematyzowany. Nieodzownym natomiast było posługiwanie się opracowanym modelem sieci w trakcie przewidzianego umową gromadzenia i przetwarzania dla potrzeb ewidencji danych z wizualnej oceny stanu nawierzchni jezdni ulic gminnych.
Ewidencja ulic po staremu
Instalacja programu [2], przeznaczonego do zakładania i prowadzenia ewidencji ulic (kompletnej w rozumieniu obowiązujących wówczas przepisów) umożliwiła pracownikom Wydziału równoczesne podjęcie innych prac, także związanych z jej prowadzeniem. Było to na przykład bieżące prowadzenie rejestrów robót budowlano-remontowych dla poszczególnych ulic lub kodowanie do bazy danych ewidencji danych na temat posiadanej lub zlecanej do wykonania dokumentacji projektowej. Kolejne działania, podjęte przez firmę TRANSCOMP w ramach realizowanej umowy, polegały na zbieraniu informacji o wybranych parametrach technicznych w celu obliczenia na ich podstawie danych do metryk poszczególnych ulic. Dane te po ich zebraniu i przetworzeniu miały być również sukcesywnie wprowadzane do bazy danych ewidencji, obsługiwanej przez zainstalowany program. Charakter prac prowadzonych w tym zakresie podporządkowany był jednak przede wszystkim nadrzędnemu celowi jakim było uzyskanie scalonych informacji na temat poszczególnych elementów zagospodarowania, znajdujących się na danej ulicy. Kwestię przeprowadzenia oceny stanu nawierzchni zaplanowano dopiero na okres lata i jesieni 2000 roku, zakładając ze uzyskane wtedy wyniki będą najaktualniejsze i tym samym najbardziej przydatne dla gminy.
Czas bezprawia
Zmianom na mapie administracyjnej kraju, spowodowanym wprowadzoną z dniem 1 stycznia 1999 roku reformą towarzyszyły także stopniowe zmiany w przepisach wykonawczych dotyczących dróg i ulic. Do podstawowych aktów prawnych, jakie pojawiły się od tego momentu w tym zakresie należy zaliczyć:
Rozporządzenia te z chwilą wejścia w życie zlikwidowały w końcu “lukę” istniejącą w grupie aktów wykonawczych do znowelizowanej ustawy o drogach publicznych przez ponad 16 miesięcy, bo tak na dobrą sprawę to aż do 10 maja 2001 roku ! W przypadku Gminy Warszawa Wawer Wydział Gospodarki Komunalnej po wejściu w życie reformy administracyjnej nie widząc realnych szans na szybkie pojawienie się oczekiwanych rozporządzeń w lutym 2000 r. (po odbiorze opracowanego modelu sieci) postanowił jednak kontynuować prace związane z zakładaniem ewidencji, zlecone w ramach zawartej wcześniej umowy. Do czerwca 2000 r. w znacznym stopniu zaawansowano prace terenowe i kameralne związane z inwentaryzacją i obmiarami parametrów technicznych elementów zlokalizowanych w korytarzach poszczególnych ulic.
Idzie nowe
W związku zaistniałą zmianą przepisów regulujących zasady prowadzenia ewidencji dróg firma TRANSCOMP zaproponowała modyfikację dotychczasowego trybu działania. Uznano, że przede wszystkim należy dążyć do tego, aby dzięki przeprowadzonym działaniom i zgromadzonej w ich efekcie wiedzy, możliwe było praktyczne wykorzystanie gromadzonych danych do zarządzania własną siecią dróg. Działając na podstawie sporządzonego aneksu do zawartej umowy rozpoczęto prace których końcowym rezultatem miało być przekazanie ewidencji ulic gminnych sporządzonej zgodnie z nowymi rozporządzeniami i obsługiwanej przez oprogramowanie współpracujące ze stworzonym wcześniej modelem sieci. Uwzględniając zaistniałe możliwości dofinansowania tego przedsięwzięcia, pomimo zdecydowanego zwiększenia pracochłonności prowadzonych prac, uznano wspólnie za możliwe rozszerzenie ich zakresu o kolejne ulice gminne. Ostateczny termin zakończenia prac ustalono na koniec maja 2001 roku, czyli po upływie 18 miesięcy od zawarcia umowy.
Ewidencja dróg w XXI wieku
Jak się okazało, podstawowym problemem, wobec którego stanęli wszyscy zarządcy dróg, stało się przejście z dotychczasowej metody gromadzenia i przechowywania danych w postaci scalonej na wynikający z nowych przepisów sposób, polegający na pełnym powiązaniu informacji o elementach zagospodarowania drogi z pikietażem. Podejście przyjęte w fazie roboczej prac prowadzonych na terenie Gminy Warszawa Wawer, polegające na zbieraniu danych w dowiązaniu do pikietaża lokalnego poszczególnych odcinków międzywęzłowych (rys.1), stworzyło warunki dla stosunkowo mało skomplikowanego od strony technicznej i w miarę “bezbolesnego” w sensie finansowym przekształcenia dotychczasowego trybu realizacji umowy na tryb gwarantujący uzyskanie ewidencji zgodnej z nowymi rozporządzeniami.
Rysunek 1. Zasady lokalizowania elementów korytarza drogi w dowiązaniu do pikietaża lokalnego odcinka międzywęzłowego [3].
Praktyka dotychczasowych prac i doświadczenia zdobyte na przestrzeni ostatnich paru lat przez firmę TRANSCOMP [3] potwierdzają, że gromadzenie a szczególnie późniejsze wykorzystywanie i aktualizowanie danych o drodze lub ulicy, zapisanych w dowiązaniu do modelu sieci opartego na punktach i odcinkach międzywęzłowych opisanych poprzez pikietaż lokalny jest rozwiązanie zdecydowanie praktyczniejszym i bezpieczniejszym niż sposób polegający na posługiwaniu się pikietażem globalnym (kilometrażem). Zasadę takiego sposobu lokalizowania danych o drodze pokazano na rys. 2. W przypadku jakiejkolwiek zmiany przebiegu (długości) zarządzanej drogi w bazie danych ewidencji za każdym razem będziemy mieli do czynienia z koniecznością dokonania aktualizacji danych. Pozostaje tylko pytanie – w jakim zakresie?
Rysunek 2. Zasady lokalizowania elementów korytarza drogi w dowiązaniu do pikietaża globalnego (kilometrażu) [3].
W konsekwencji takiej modyfikacji sposobu gromadzenia informacji dla potrzeb ewidencji ulic zasadniczym problemem, który wynikł w związku przyjętą zmianą, była kwestia znaczącego zwielokrotnienia liczby danych.
Do tej pory mówiło się jedynie o wartościach scalonych przypisywanych całości danej drogi – na przykład SUMA powierzchni wszystkich zieleńców w korytarzu CAŁEJ ulicy. Znowelizowane przepisy wymuszają potrzebę operowania na danych cząstkowych, opisujących w dowiązaniu do pikietaża oddzielnie każdy element zagospodarowania korytarza drogi, wprowadzany do jej ewidencji – to znaczy, że obecnie należały ustalić wymiary i położenie KAŻDEGO zieleńca jaki występuje w korytarzu danej ulicy.
Zbierający dane w dowiązaniu do pikietaża obecnie musi zgromadzić między innymi takie informacje jak:
Przykładowo w ostatecznej wersji bazy danych ewidencji ulic, przekazanej do gminy na zakończenie prac, zakodowane było:
W tej sytuacji w przypadku realizacji omawianej umowy niezbędne stało się wypracowanie odpowiedniej metody zbierania i kodowania danych [4] wprowadzanych do ewidencji (rys. 3). Okazało się bowiem, że nie mniejszym problemem od samego zbierania danych jest kwestia odpowiedniej organizacji tego procesu. Koniecznym stało się również zastąpienie dotychczasowego programu komputerowego zupełnie nowym rozwiązaniem, dostosowanym w pełni do specyfiki nowych przepisów.
Rysunek 3. Przykład kodowania danych dla potrzeb ewidencji dróg zgodnie ze znowelizowanymi przepisami [4].
Takim narzędziem stał się opracowany w międzyczasie program EWIDENCJA2000 [5], przeznaczony do zakładania i prowadzenia ewidencji dróg i obiektów mostowych, ściśle współpracujący w opracowanym wcześniej i już wdrożonym modelem sieci .
Ocena stanu nawierzchni
Niezależnie od prowadzenia prac związanych z gromadzeniem i kodowaniem danych technicznych dla potrzeb opracowywanej ewidencji dróg gminnych, korzystając z dogodnych warunków pogodowych podjęto prace związane z wizualną oceną stanu nawierzchni jezdni. Wyniki przeglądu przeprowadzanego zgodnie z metodą BIKB-IBDM kodowane były w odpowiednio do tego celu opracowanych formularzach.
Dla ciągów ulic objętych identyfikacją stanu założono 1570 szt. formularzy, przyjmując założenie że jeden arkusz jest wypełniany dla odcinka identyfikacyjnego nie dłuższego niż 100 m. Średnia “prędkość” przeglądu uzyskana w trakcie prowadzonych pomiarów wyniosła ok. 4-5 km jezdni ulicy / dzień / obserwatora.
Interpretacja wyników przeglądu i wydruk wypełnionych formularzy dokonywana była przy pomocy programu komputerowego ARKUSZ [6], współpracującego z tą metodą. Materiał ten był przekazany do gminy, stając się jednocześnie potwierdzeniem rezultatów przeprowadzonej oceny. Dodatkowe spostrzeżenia osób przeprowadzających oceną stanu oraz jej końcowe rezultaty wprowadzone zostały do dzienników objazdu poszczególnych ulic, jako elementy zakładanej ewidencji dróg. Końcowym rezultatem tej części prac, dołączanym do formularzy z wynikami przeglądu i z oceną stanu, przekazywanych do gminy, była interpretacja uzyskanych ocen i wynikające z niej propozycje zabiegów utrzymaniowych oraz opis najczęściej obserwowanych uszkodzeń nawierzchni. Materiały te przekazane były w formie kolejnego załącznika do zakładanej ewidencji ulic. Dodatkowo opracowana została i wydrukowana tzw. mapa stanu, wizualizująca na tle całego modelu sieci wyniki przeprowadzonej oceny stanu nawierzchni.
W ramach weryfikacji rezultatów prac związanych z gromadzeniem danych dla potrzeb ewidencji ulic, przy ocenie ich kompletności oraz zgodności z przyjętym modelem sieci wykorzystano różne narzędzia informatycznymi, opracowanymi przez nią w tym celu. Jedno z nich umożliwia na przykład tworzenie tzw. mapy elementów (rys.4) wizualizującej zakres i wzajemne usytuowanie zapisanych w bazie danych ewidencji poszczególnych elementów, występujących na kolejnych fragmentach ulicy.
Rysunek 4. Mapa elementów (fragment) – oprac. BBPBK TRANSCOMP Sp. z o.o. – Warszawa 2001.
Koniec wieńczy dzieło
Na początku czerwca b.r. przekazany został do Wydziału Gospodarki Komunalnej Gminy Warszawa Wawer ostatni element realizowanego zadania – wypełniona baza danych ewidencji, obsługiwana w powiązaniu z istniejącym już od ponad roku modelem sieci przez program EWIDENCJA 2000. Tym samym jest to pierwsza na terenie Warszawy jednostka samorządowa, która posiada tak dalece zaawansowaną i prowadzoną zgodnie ze znowelizowanymi przepisami ewidencję ulic gminnych.
Tablica 2. Kalendarium prac nad EWIDENCJĄ ULIC zarządzanych przez Gminę Warszawa Wawer (ok. 80 km) [1]
[1] Ewidencja dróg gminnych – BBPBK TRANSCOMP sp. z o.o. na zlecenie Urzędu Gminy Warszawa Wawer – Warszawa 1999-2001 [2] EWIDENCJA – program komputerowy oprac. BBPBK TRANSCOMP sp. z o.o. – Warszawa 1999 [3] Błażejowski K., Pieńkowski W. “Ewidencja dróg. Zakładanie i prowadzenie według nowych przepisów.”, BBPBK TRANSCOMP sp. z o.o., Warszawa, 2000. [4] Metoda gromadzenia i kodowania danych dla potrzeb ewidencji dróg – oprac. BBPBK TRANSCOMP sp. z o.o. – Warszawa 2000-2001 [5] EWIDENCJA 2000 – program komputerowy oprac. BBPBK TRANSCOMP sp. z o.o. – Warszawa 2000 [6] ARKUSZ – program komputerowy oprac. BBPBK TRANSCOMP sp. z o.o. – Warszawa 1999
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Data ostatniej
aktualizacji:
14 października 2006 Optymalizowane dla rozdzielczości 800x600, IE 4+
Webmaster
road.pl
|
